Utiliteitstheorie

Vijf jaar nadat we ons onderzoek naar gokken waren begonnen, legden we ten slotte de laatste hand aan een opstel met de naam ‘Prospect Theory: An Analysis of Decision under Risk’. Onze theorie was sterk gebaseerd op utiliteitstheorie, maar week daar op fundamentele kantoor huren amsterdam punten van af. Het belangrijkste punt was dat ons model zuiver beschrijvend was, met als doel het vastleggen en verklaren van systematische schendingen van de axioma’s van rationaliteit bij gegokte keuzen tussen alternatieven. We stuurden ons opstel in naar Econometrica, een tijdschrift dat belangrijke theoretische artikelen publiceert over economie en beslissingstheorie. De keuze van een medium bleek belangrijk te zijn: als kantoor huren haarlem we dit artikel in een psychologisch tijdschrift gepubliceerd hadden, zou het waarschijnlijk weinig invloed hebben gehad op de economie. Econometrica was toevallig net het tijdschrift waarin de beste artikelen over besluitvorming verschenen waren, en we waren eropuit om daarbij te horen. Bij deze keuze, zoals bij vele andere, hadden we geluk. De prospecttheorie bleek het belangrijkste werk te zijn dat we ooit tot stand hadden gebracht en ons artikel is een van de meest kantoor huren amsterdam zuidas geciteerde in de sociale wetenschappen. Twee jaar later publiceerden we in Science een rapportage over kadereffecten: de grote veranderingen in voorkeur die soms veroorzaakt worden door onzorgvuldige variaties in de formulering van een keuzeprobleem. In de eerste vijf jaar waarin we keken hoe mensen beslissingen nemen, stelden we een twaalftal feiten vast over keuzen tussen riskante opties. Verscheidene van deze feiten waren volstrekt in tegenspraak met de theorie van verwachte utiliteit. Sommige feiten waren al eerder waargenomen en enkele andere waren nieuw. Vervolgens construeerden we een theorie die juist voldoende wijziging bracht in de theorie van verwachte utiliteit om onze verzameling waarnemingen te verklaren. Dat was de prospecttheorie. Onze benadering van het probleem lag in de sfeer van een onderzoeksveld binnen de psychologie met de naam psychofysica, dat gesticht en aldus benoemd was door de Duitse psycholoog en mysticus Gustav Fechner (1801-1887). Fechner was bezeten door de betrekking tussen geest en stof. Aan de ene kant is er een fysische hoeveelheid die kan variëren, zoals de energie van een licht, de frequentie van een toon of een hoeveelheid geld. Aan de andere kant is er een subjectieve kantoor huren amsterdam wtc ervaring van helderheid, toonhoogte of waarde. Op een geheimzinnige manier brengen variaties in de fysieke hoeveelheid variaties tot stand in de intensiteit of kwaliteit van de subjectieve ervaring. Fechners project was erop gericht achter de psychofysische wetmatigheden te komen die verband leggen tussen de subjectieve hoeveelheid in de geest van de waarnemer en de objectieve hoeveelheid in de materiële wereld. Hij stelde dat deze functie voor veel verschillende dimensies logaritmisch is, iets wat er eenvoudigweg op neerkomt dat een toename van stimulusintensiteit met een gegeven factor (bijvoorbeeld anderhalf keer zoveel of tien keer zoveel) altijd dezelfde toename op de psychologische meetlat oplevert. Als een verhoging van de energie van een geluid van ro tot roo eenheden fysische energie de psychologische intensiteit met 4 eenheden doet toenemen, zal een verdere versterking van stimulusintensiteit van roo naar rooo de psychologische intensiteit eveneens met 4 eenheden doen toenemen.

Een klasse van overeenkomstige gevallen

De tweede vraag die ik aan Seymour stelde, leidde zijn aandacht af van ons project en richtte die op een klasse van overeenkomstige gevallen. Seymour schatte de a-priorikans van succes in deze klasse: 40 procent mislukking en 7 tot ro jaar voor voltooiing. Zijn informele schatting kantoor huren amsterdam voldeed natuurlijk niet aan wetenschappelijke criteria, maar verschafte acceptabele gegevens voor een basisvoorspelling: de voorspelling die je maakt over een geval als je er niets van afweet behalve de categorie waartoe het behoort. Zoals we eerder gezien hebben, moet deze basisvoorspelling gebruikt worden als uitgangspunt voor nadere aanpassingen. Wanneer je gevraagd wordt om de lengte van een vrouw te raden van wie je alleen weet dat ze in New York City woont, is je kantoor huren haarlem basisvoorspelling de beste gok van de gemiddelde lengte van de vrouwen in die stad. En als je vervolgens specifieke informatie in handen krijgt, bijvoorbeeld dat de zoon van de vrouw een belangrijke rol speelt in het basketbalteam van zijn school, zul je je schatting vanuit het gemiddelde in de juiste richting bijstellen. Uit Seymours vergelijking van ons team met andere teams viel
op te maken dat zijn kantoor huren amsterdam zuidas voorspelling van ons resultaat iets beneden de basisvoorspelling lag, terwijl deze op zich al zorgwekkend was. De spectaculaire nauwkeurigheid van de voorspelling op grond van het externe gezichtspunt was een kwestie van stom geluk en mag niet als bewijs gelden voor de validiteit van het externe gezichtspunt. Dit gezichtspunt moet op algemene gronden verdedigd worden: wanneer de referentieklasse zorgvuldig wordt gekozen, zal het externe gezichtspunt ruwweg aangeven waar we de uitkomst moeten zoeken en, zoals in ons geval, een aanwijzing inhouden dat de voorspellingen op grond van het interne gezichtspunt er ver naast zitten. Voor een psycholoog is het verschil tussen de twee beoordelingen van Seymour opmerkelijk. Hij beschikte over alle kennis die nodig was om de cijfers van een geschikte referentieklasse in te schatten, maar maakte bij zijn aanvankelijke schatting in het geheel geen gebruik van deze kennis. Seymours voorspelling op grond van zijn interne gezichtspunt was geen bijstelling van de basisvoorspelling omdat deze bij hem niet in gedachten was gekomen. Zijn voorspelling was gebaseerd op de bijzondere omstandigheden van onze inspanningen. Net als de deelnemers in het Tom W.-experiment, was Seymour op de hoogte van de relevante a-priorikans, maar kwam hij niet op de gedachte dit cijfer toe te kantoor huren amsterdam wtc passen. In tegenstelling tot Seymour hadden de andere groepsleden geen toegang tot het externe gezichtspunt en geen mogelijkheid om een redelijke basisvoorspelling te doen. Het is echter opmerkelijk dat we niet het gevoel hadden dat we informatie over andere teams nodig hadden om onze schatting te doen. Mijn verzoek om een extern gezichtspunt was verrassend voor ons allemaal, met inbegrip van mezelf! Dit is een algemeen voorkomend patroon: mensen die informatie hebben over een bepaald geval, voelen maar zelden de behoefte om de cijfers te kennen van de klasse waartoe het geval behoort.

Zware verantwoordelijkheid

Leren van Meehl In 1955, als eenentwintigjarige luitenant in de Israëlische strijdkrachten, kreeg ik de opdracht om voor het hele leger een kantoor huren amsterdam interviewsysteem op te zetten. Als u zich afvraagt waarom zo’n zware verantwoordelijkheid op zulke jonge schouders werd gelegd, breng ik u in herinnering dat de staat Israël zelf op dat moment nog maar zeven jaar oud was; alle staatsinstellingen waren nog in ontwikkeling, en iemand moest ze ontwikkelen. Hoe vreemd dit nu ook mag klinken, mijn bachelorgraad in kantoor huren haarlem de psychologie kwalificeerde me waarschijnlijk als de best opgeleide psycholoog in het leger. Mijn directe superieur, een briljant onderzoeker, had een graad in de scheikunde. Toen ik mijn opdracht kreeg, bestond er al een interviewroutine. Elke dienstplichtige die werd opgeroepen, nam deel aan een batterij van psychometrische toetsen en elke rekruut die in aanmerking kwam voor gevechtstaken, werd geïnterviewd om een beeld van zijn persoonlijkheid te
krijgen. Het doel was aan de rekruut een score van algemene geschiktheid voor kantoor huren amsterdam zuidas gevechtstaken toe te kennen en zijn persoonlijkheid zo goed mogelijk af te stemmen op de verschillende legeronderdelen: infanterie, artillerie, pantserdivisies en dergelijke. De interviewers waren zelf jonge dienstplichtigen, die voor deze taak waren uitgekozen op grond van hun hoge intelligentie en belangstelling voor de omgang met mensen. De meesten van hen waren vrouwen, die op dat moment waren vrijgesteld van gevechtstaken. Ze werden gedurende enkele weken geoefend in het afnemen van een interview van vijftien tot twintig minuten waarbij hun gevraagd werd zich aan de hand van verschillende onderwerpen een algemene indruk te vormen van hoe goed de rekruut het in het leger zou doen. Helaas hadden follow-upevaluaties al aangegeven dat deze interviewprocedure zo goed als nutteloos was voor het voorspellen van het toekomstige welslagen van rekruten. Ik kreeg de opdracht een interview te ontwerpen dat kantoor huren amsterdam wtc nuttiger zou zijn maar niet meer tijd zou vragen. Vervolgens moest ik het nieuwe interview ook uitproberen en de nauwkeurigheid ervan evalueren. Vanuit het gezichtspunt van een serieuze professional was ik niet beter gekwalificeerd voor deze taak dan wanneer ik de opdracht had gekregen om een brug over de Amazone te bouwen.

De centrale thema’s

Tientallen jaren later kan ik zien dat veel van de centrale thema’s van mijn denken – en van dit boek – al in dit oude verhaal aanwezig zijn. Onze verwachtingen over de toekomstige prestaties van de soldaten waren een kantoor huren amsterdam duidelijk voorbeeld van substitutie, en in het bijzonder van de heuristiek van representativiteit. Wanneer we het gedrag van een soldaat een uur lang in een kunstmatige situatie hadden waargenomen, hadden we het gevoel dat we wisten hoe goed hij opgewassen zou zijn tegen de eisen van de officiersopleiding en het gevecht. Onze voorspellingen waren volledig flexplek huren haarlem niet-regressief: we maakten geen voorbehoud over voorspellingen van mislukking of opmerkelijk succes op grond van beperkte gegevens. Dit was een duidelijk voorbeeld van WYSIATI: we beschikten over dwingende indrukken van het gedrag dat we waarnamen en niet over een goede manier om rekening te houden met ons gebrek aan kennis van de factoren die uiteindelijk zouden uitmaken hoe goed of slecht een kandidaat als officier zou functioneren. Achteraf gezien is het meest opmerkelijke kantoor huren amsterdam zuidas element in het verhaal dat onze kennis van de algemene regel – dat we niet konden voorspellen geen effect had op ons vertrouwen in individuele gevallen. Ik kan nu inzien dat onze reactie volledig overeenstemde met die van de studenten van Nisbett en Borgida toen hun werd voorgehouden dat de meeste mensen een vreemde die een toeval krijgt niet helpen. Ze geloofden stellig in de cijfers die ze onder ogen kregen, maar die hadden geen invloed op hun oordeel over de vraag of een specifiek individu dat ze op de video zagen een vreemde zou helpen. In de woorden van Nisbett en Borgida: mensen zijn vaak onwillig om het bijzondere uit het algemene af te leiden. Subjectief vertrouwen in een oordeel is geen beredeneerde inschatting van de mogelijkheid dat dit oordeel correct is. Vertrouwen is een gevoel, dat berust op de samenhang van de beschikbare informatie en het cognitieve gemak waarmee deze informatie verwerkt kan worden. Het is verstandig om mensen serieus te nemen als ze onzekerheid erkennen, maar kantoor huren amsterdam wtc verklaringen van onwrikbaar vertrouwen maken vooral duidelijk dat iemand in zijn denken een samenhangend verhaal heeft opgebouwd, en niet noodzakelijk dat dit verhaal ook waar is.

De correctieprocedure

De correctieprocedures zijn ook vergelijkbaar: • Beide bevatten een baselinevoorspelling, die we zouden maken als we niets over het betreffende geval zouden weten. In het categoriegeval is dit de a-priorikans. In het numerieke geval is dit de gemiddelde uitkomst in de relevante categorie. • Beide omvatten een intuïtieve voorspelling, een waarde die direct in onze gedachten opkomt, of het nu gaat om een kans of een cijfergemiddelde. • In beide gevallen proberen we een kantoor huren amsterdam voorspelling te maken die ergens tussen de baseline en ons intuïtieve antwoord in ligt. • Als er geen bruikbare informatie voorhanden is, blijven we bij de baseline. • In het andere uiterste geval blijven we ook bij onze eerste voorspelling. Dit gebeurt uiteraard alleen als we het volste vertrouwen blijven houden in onze intuïtieve voorspelling na een kritische analyse van kantoor huren haarlem de ondersteunende informatie.
18. Intuïtieve voorspellingen corrigeren 201
• In de meeste gevallen hebben we echter reden om te twijfelen aan de perfecte correlatie tussen onze intuïtieve voorspelling en de waarheid en eindigen we ergens tussen de twee uitersten.
Deze procedure is een benadering van de waarschijnlijke uitkomst van een passende statistische analyse. Mits succesvol, bewegen we iets richting een kantoor huren amsterdam zuidas voorspelling zonder bias, een redelijke inschatting van kansen en een gecorrigeerde voorspelling van numerieke uitkomsten. De twee procedures zijn bedoeld om dezelfde bias aan te pakken: intuïtieve voorspellingen zijn meestal te overmoedig en te extreem.
Het corrigeren van intuïtieve voorspellingen is een taak voor Systeem 2. Het kost moeite om de relevante referentiecategorie te vinden, de baselinevoorspelling te maken en de kwaliteit van de aanwijzingen te beoordelen. Deze inspanning is alleen gerechtvaardigd als de belangen groot zijn en er geen fouten mogen worden gemaakt. Bovendien moet u er rekening mee houden dat het corrigeren van uw intuïtie uw leven niet eenvoudiger maakt. Een kenmerk van voorspellingen zonder bias is dat ze alleen het voorspellen van zeldzame of extreme gebeurtenissen mogelijk maken als de beschikbare informatie solide is. Als u vermoedt dat uw voorspellingen gematigde validiteit hebben, zult u nooit tot een zeldzame of extreme uitkomst komen. Hebben uw voorspellingen geen enkele bias, dan zult u nooit de voldoening hebben een extreem geval correct te voorspellen. U zult nooit kunnen uitroepen ‘Zei ik het niet!’ wanneer uw kantoor huren amsterdam wtc beste student tot het hooggerechtshof toetreedt, wanneer een veelbelovende start-up een groot commercieel succes blijkt. Rekening houdend met de beperkingen van de aanwijzingen zult u nooit voorspellen dat een uitmuntende scholier cum laude zal afstuderen aan Princeton. Op soortgelijke wijze zal een durfkapitalist nooit worden verteld dat de kans op succes voor een start-up meteen na de oprichting al ‘zeer groot’ is.

Het experiment

Het experiment werd lang geleden uitgevoerd door de sociaal psycholoog Richard Nisbett en zijn student Eugene Borgida, aan de Universiteit van Michigan.3 De onderzoekers vertelden studenten over het flexplek huren amsterdam vermaarde ‘hulpexperiment’ dat enkele jaren geleden aan de New York University was uitgevoerd. De deelnemers van dat experiment werden naar aparte hokjes geleid en gevraagd om via een intercom iets over hun leven en problemen te vertellen. Ze moesten om de beurt twee minuten spreken. Slechts één microfoon werd steeds ingeschakeld. Elke groep bestond uit zes deelnemers, van wie er één in opdracht van de onderzoekers flexplek huren haarlem handelde. Deze ingewijde sprak als eerste en volgde een door de onderzoekers opgesteld script. Hij beschreef de problemen die hij ondervond toen hij naar New York verhuisde en gaf aan zich te schamen voor zijn epileptische aanvallen, die vooral plaatsvonden als hij gestrest was. Na hem kregen de echte proefpersonen het woord. Toen de ingewijde weer aan de beurt was, deed hij alsof hij zich aan het opwinden was en zei hij dat hij een aanval voelde naderen en hulp nodig had. Zijn laatste woorden waren iets van: ‘K-kan iemand ng-ng helpen ng-ng [verstikkingsgeluiden]? Ik”. ik ga d-d-dood”. cl-dood. Aan-val ng-ng [verstikkingsgeluiden, stilte].’ Op dat moment werd de microfoon van de volgende proefpersoon ingeschakeld. Wat denkt u dat de deelnemers aan het experiment deden? Voor zover ze wisten, had een van hen een aanval gehad en om hulp gevraagd. Er waren echter ook anderen die hulp konden bieden, dus misschien konden ze veilig in hun hokje blijven zitten. Het resultaat: slechts vier van de vijftien deelnemers reageerden direct om de roep om hulp, zes bleven in hun hokje en vijf lieten zich pas zien nadat het ‘slachtoffer’ schijnbaar was flexplek huren amsterdam zuidas gestikt. Het experiment toont aan dat mensen zich niet verantwoordelijk achten wanneer ze weten dat er anderen zijn die hulp kunnen bieden. 4 Verbaast dit resultaat u? Waarschijnlijk wel. De meeste mensen zien zichzelf als fatsoenlijke burgers die anderen in een dergelijke situatie te hulp zouden schieten en we verwachten van anderen dat ze hetzelfde zouden doen. Het doel van het experiment was uiteraard om aan flexplek huren amsterdam wtc te tonen dat deze aanname niet klopt. Zelfs normale, fatsoenlijke mensen verlenen geen hulp als ze verwachten dat anderen dit kunnen doen. En waarschijnlijk bent u geen uitzondering!

De zondes van representativiteit

Hoewel het vaak voorkomt, is een voorspelling op basis van representativiteit statistisch niet optimaal. Michael Lewis’ bestseller Moneyball is een verhaal over de inefficiëntie van deze manier van voorspellen. Talentscouts in honkbal voorspellen het succes flexplek huren amsterdam van jonge spelers deels aan de hand van hun lichaamsbouw en algehele indruk. De hoofdpersoon in Lewis’ boek is Billy Beane, de coach van de Oakland A’s die het impopulaire besluit nam de adviezen van zijn scouts te negeren en uitsluitend te kijken naar prestaties uit het verleden. De spelers die door het team werden aangetrokken, waren goedkoop omdat andere teams hen vanwege een slechte algehele indruk hadden verworpen. Het team haalde al flexplek huren haarlem spoedig uitstekende resultaten, tegen zeer geringe investeringen.
Kansen inschatten op basis van representativiteit biedt diverse voordelen: de intuïtieve indrukken die er het resultaat van zijn, zijn vaak (meestal, zelfs) accurater dan willekeurige kansinschattingen. • In de meeste gevallen zijn mensen die zich vriendelijk gedragen, ook echt vriendelijk. • Een atleet die zeer lang en slank is, zal eerder basketbal dan rugby spelen. • Mensen met een doctorstitel zullen eerder een abonnement op The New York Times hebben dan mensen zonder vervolgopleiding. • Jonge mannen zullen eerder te hard rijden dan oude vrouwtjes.
In al deze gevallen hebben de flexplek huren amsterdam zuidas stereotypen die onze inschatting van representativiteit bepalen een kern van waarheid; de voorspellingen op basis van deze heuristiek kunnen dan ook accuraat zijn. In andere gevallen kunnen de stereotypen inaccuraat zijn en zal de representativiteitsheuristiek ons misleiden, vooral als we hierdoor de a-priori-informatie negeren. Zelfs als de heuristiek enige validiteit heeft, is het een statistische doodzonde om er volledig op te vertrouwen. Een specifieke zonde is de overdreven wil om onwaarschijnlijke gebeurtenissen flexplek huren amsterdam wtc (gebeurtenissen met een lage a-priorikans) te voorspellen. Een voorbeeld. U ziet iemand in de metro The New York Times lezen. Welke uitspraak over de vreemdeling zou u eerder geloven?

Een ingrijpende gebeurtenis

Een ingrijpende gebeurtenis kan de beschikbaarheid van een categorie tijdelijk vergroten. Een neergestort vliegtuig zal veel media-aandacht krijgen en uw gevoelens over vliegen tijdelijk veranderen. Na in de berm een brandende auto te hebben gezien, zult u enige tijd aan ongelukken blijven denken en zal de wereld, in ieder geval een tijdje, een stuk gevaarlijker lijken. • Persoonlijke ervaringen en levendige voorbeelden zijn opvallender dan woorden, statistieken of incidenten die op flexplek huren amsterdam anderen betrekking hebben. Een juridische fout die uzelf overkomt, zal uw beeld van het rechtssysteem meer beïnvloeden dan gerechtelijke dwalingen waarover u in de krant leest.
Het is mogelijk om al deze oorzaken van bias te weerstaan, maar dit kost wel energie. U moet de moeite nemen om uw indrukken en intuïtie in twijfel te trekken door vragen te stellen als ‘Ben ik van mening dat diefstal door jongeren een probleem is geworden omdat onze buurt recentelijk met dergelijke diefstallen te maken heeft gekregen?’ of ‘Denk ik geen griepprik nodig te hebben flexplek huren haarlem omdat geen van mijn kennissen vorig jaar griep heeft gekregen?’ Weerstand bieden tegen bias is vermoeiend, maar als deze extra inspanning een dure inschattingsfout kan voorkomen, is het al die moeite zeker waard. Uit een van de bekendste onderzoeken naar beschikbaarheid blijkt dat bewustzijn van onze eigen biases het huwelijksgeluk, en mogelijk ook andere ‘gezamenlijke projecten’, verbetert. In dat onderzoek werd aan gehuwden de volgende vraag gesteld: ‘Hoeveel draag je zelf bij aan het schoonhouden van het huis, uitgedrukt in een percentage?’ Vergelijkbare vragen werden gesteld over het buitenzetten van de vuilniszakken, het initiatief flexplek huren amsterdam zuidas voor sociale activiteiten nemen enzovoort. Zouden de schattingen van de proefpersonen bij elkaar opgeteld 100 procent bedragen of meer of minder zijn dan 100?2 Zoals verwacht werd de 100 procent overschreden. De verklaring hiervoor is een eenvoudige beschikbaarheidsbias: beide partners herinneren zich hun eigen bijdrage veel beter dan die van de ander en dit verschil in beschikbaarheid leidt tot een verschil in de ingeschatte frequentie. Deze bias is niet noodzakelijk in het eigen voordeel: de gehuwden overschatten ook hun eigen schuld aan ruzies, hoewel in mindere mate dan bij de ‘voordelige’ uitkomsten. Dezelfde bias draagt bij aan het flexplek huren amsterdam wtc (waarschijnlijk bekendere) verschijnsel dat leden van een team hun eigen bijdrage aan het teamsucces overdrijven en vinden dat hun inzet onvoldoende op waarde wordt geschat

Weggelaten informatie

De weggelaten informatie (de enquête zelf, het feit dat de enquête telefonisch was en dat de steekproef 300 bedroeg) is op zich niet interessant – dit is slechts achtergrond. Uw samenvatting zou dezelfde zijn geweest als de steekproef groter was. Uiteraard zou een volstrekt flexplek huren amsterdam ongebruikelijke steekproefomvang opvallen (‘een enquête onder 6 [of 6 miljoen] senioren”.’) Tenzij u statisticus bent, zult u op een steekproef onder 150 mensen niet anders reageren dan op 3000. Dit is wat we bedoelen met de uitspraak dat ‘mensen niet voldoende gevoelig zijn voor steekproefomvang.’ De boodschap over de enquête bevat twee soorten informatie: het verhaal en de bron van het verhaal. Uiteraard richtte u zich op het flexplek huren haarlem verhaal zelf en niet op de betrouwbaarheid van de resultaten. Maar als de betrouwbaarheid overduidelijk slecht is, zal dit de geloofwaardigheid van het verhaal schaden. Als u verteld wordt dat ‘een aan een politieke partij gelieerd onderzoeksbureau een slordig samengestelde en vooringenomen enquête heeft gehouden, waarna het heeft ontdekt dat ouderen de president steunen’, zult u de uitkomsten van de enquête flexplek huren amsterdam zuidas waarschijnlijk verwerpen en zullen ze geen deel gaan uitmaken van uw overtuigingen. De partijdige enquête zal waarschijnlijk een boodschap worden over de onbetrouwbaarheid van de politiek. In dergelijke gevallen kunt ervoor kiezen een boodschap te verwerpen. Maar kunt u voldoende onderscheid maken tussen ‘Ik heb in de krant gelezen dat…’ en ‘Bij de koffieautomaat heb ik gehoord dat”.’? Kan uw Systeem r verschillende flexplek huren amsterdam wtc maten van geloofwaardigheid onderscheiden? Het WYSIATI-principe impliceert dat Systeem r dit niet kan.

Sets en prototypen

Sets en prototypen Een ander voorbeeld. Denk eens flexplek huren amsterdam na over het volgende: wat is de gemiddelde lengte van de lijnen in figuur 8?
De vraag is niet moeilijk en Systeem r kan hem dan ook direct beantwoorden. Onderzoek heeft aangetoond dat een fractie van een seconde al genoeg is om de gemiddelde lengte van de lijnen met een redelijke mate van precisie in te schatten. Bovendien zal deze inschatting niet slechter worden als de proefpersoon cognitief bezig is met een geheugentaak. Men zal de lengte niet precies in centimeters kunnen beschrijven, maar men kan probleemloos aangeven of de lengte van een lijn langer of korter is dan gemiddeld. Systeem 2 is niet nodig om in een dergelijke schikking een inschatting van de flexplek huren haarlem normlengte te maken. Systeem r doet dit automa
8. Hoe oordelen zich vormen ror
tisch en moeiteloos, net zoals het de kleur van de lijnen registreert en detecteert dat geen twee lijnen parallel lopen. Ook krijgen we een indruk van de hoeveelheid lijnen – een precieze indruk als er vier of minder zijn, een ruwe inschatting als er méér zijn. Nu een andere vraag: wat is de totale lengte van de lijnen in figuur 8? Dit is iets anders, aangezien Systeem r ons hier weinig over kan vertellen. De enige manier om deze vraag te beantwoorden is door Systeem 2 te activeren, dat met moeite het gemiddelde zal vaststellen, het aantal lijnen zal tellen of inschatten en de gemiddelde lengte met het flexplek huren amsterdam zuidas (geschatte) aantal zal vermenigvuldigen. Het onvermogen van Systeem r om in een oogopslag de totale lengte van de lijnen in te schatten zal niet verrassend zijn: u wist al dat u deze taak niet zou kunnen uitvoeren. Dit is immers een belangrijke beperking van Systeem r. Omdat Systeem r zich een voorstelling maakt van categorieën aan de hand van een prototype of een aantal archetypen, gaat het goed om met gemiddelden, maar flexplek huren amsterdam wtc minder met sommen. De omvang van de categorie, het aantal instanties binnen de categorie, wordt over het algemeen genegeerd bij het uitvoeren van wat ik somachtige variabelen noem.